|
تاریخی .سیاسی. اجتماعی.
|
مجموعه اثر برده کنته در هفت کیلومتری شمال شهر مهاباد بر سر راه این شهر به ارومیه قرار دارد برده کنته کلمه ای است متشکل از سه کلمه بردیه معنای سنگ و کن به معنای حفره و گودال پسوند داشتن که در مجموع معنای سنگ حفره دار را می دهد که طبیعتا" اسم با مسمائی نیست اگر چه و جه تسمیه" کاملا" عامیانه است حال چه نام دیگری در در طی دوران داشته فعلا" مجهول است و شاید اثار تاریخی برده کنته اشاره ای به احترام سنگ در طول تاریخ است این اثر شامل چند قبر صخره ای و یک دخمه با دژ ورودی یکی به صورت عمودی و دیگری افقی و چند ردیف پلکان است با دقت در کنده کاری های کوه می توان گفت که این اثر کلا" به مراسم مذهبی اختصاص داشته و ارتفاع صخره ای مقابل ان که اکنون جاده اسفالته مهاباد –ارومیه از وسط ان می گذرد و به نظر مسئولان عبادگاه بوده است در ارتفاع صخره نخست دو نوع مراسم مذهبی اجرا می شده که یکی از این دو در فضای ازاد و بر روی کوه و دیگری در ارتباط با دخمه کنده شده و در دل صخره بوده است. انچه از قرائن بر می اید محدوده" این اثر تاریخی بیش از حد فعلی بوده که در اثر کشیدن جاده" اسفالته قسمتی از این اثر از بین رفته ولی بقایای حکاکی دیواره" غربی در سمت چپ بریدگی کوه هنوز مشهود است .
عموما" تپه" مذکور مشرف بر دشت تاریخی و قدیمی (شهرویران) و در 5 کیلومتری سمت راست قریه" باستانی (دریاس ) و مستقیما" بر مقبره" مادی فقرقا(505-807 ق م ) می نگرد در منتهی الیه سمت شرقی اثر کانال ابیاری رودخانه مهاباد (جانداران) جاری است نمای عمومی این اثر و انچه از ظواهر امر بر می اید به احتمال نشانگر عبادتگاه(قربانگاه) مشابه با زیگورات بوده که شمال پله های سنگی خشن می باشد و هیچ گونه ظرافتی مشابه انچه که در تخت جمشید یا شوش دیده می شود و جود ندارد و این می رساند که اثر قبل از دوره هخامنشی و شاید قبل از دوره ماد و به احتمال به حکومت مانا در هزاره اول قبل از میلاد برسد ارتفاع پله به هیچ وجه یکسان نیست مقدار تقریبی 58 پله محاط بر سه جهت تپه مذکور است که به احتمالا" تپه محل دفن جنازه باشد در قسمت جنوبی تپه مشرف بر قریه" یوسف کند سوراخی به ارتفاع 75 سانتی متر و عرض50 سانتی متر تعبیه شده که انتهای ان در محل تپه به اطاقک مانندی میرسد که ظاهرا" بن بستی بیش نیست در دیواره جنوبی که به صورت کانالی به داخل تپه و به اطاقک مذکور میرسد ممکن است کانال ابیاری در گذشته باشد چه محل عمومی این تپه طوری قرار گرفته که به راحتی می تواند اب قریه (روستای کهریزه) که اندکی دورتر از قسمت جنوب غربی اثر می باشد شواهد قسمت غربی جاده نمایانگر این تفکر است.
در قسمت شرق کانال اب و در امتداد برده کنته یک ردیف سنگهای منظم تا قلب اب کشیده شده که در قسمت عمق رودخانه با زاویه ای منفرجه به مسیر مضلای رود ادامه دارد و در فاصله" ده متری به موازات این جاده " سنگی بقایای جاده سنگی دیگری که به مراتب کم ارزشتر از قسمت نخست یاد شده می باشد وجود دارد .
احتمالا" این دو ردیف بقایای دیواره های قلعه یا حفاظ شهری بوده بعید نمی نماید که بفابای سدی قدیمی باشد که در دوران مانایی احداث شده باشد چون این دو ردیف دقیقا" در عرض رودخانه ایجاد شده است این احتمال را نیز می توان داد که این سنگها دیواره های یک سد انحرافی باشد که بدان وسیله بالا اوردن اب رودخانه را تا مداخل اصلی برده کنته فراهم نموده باشد و بعد از گذشتن از زیر تپه اصلی به وسیله کانالهایی انرا به جلگه پر برکت شهرویران منتقل کرده باشند