هاوکات که‌ کورده‌کان وه‌ک ئیلهامێک چاویان له‌ باکووری ئێراق بڕیوه‌، تورکه‌کان ئه‌وه‌ی وه‌ک وێنه‌یه‌ک ده‌بینن، که‌ داهاتوو ده‌توانێ له‌گه‌ڵ خۆی بیهێنێ، ئه‌ویش ده‌وڵه‌تێکی ناوندی لاواز و هه‌ڵوه‌شاو و، شه‌ڕێکی ئێتنیکی به‌ربڵاوی ناوخۆیه‌. ئێران و سوریا، هه‌روه‌ها نیگه‌رانی ئه‌وه‌ن که‌ کورده‌کان ئه‌گه‌ر بێتوو ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندی له‌ ئێراق هه‌ڵوه‌شێته‌و، له‌ هه‌رێمی ده‌وڵه‌مه‌ندی نه‌وتیی باکوری ئێراق، ده‌وڵه‌تێکی سه‌ربه‌خۆی کوردی دامه‌زرێنن، ئه‌وه‌ش وه‌ک له‌ خزمه‌ت به‌هێزترکردنی که‌مایه‌تی کوردی دڵنیگه‌رانیی خۆیان و شڵه‌ژاندنی هه‌موو ناوچه‌که‌ لێکده‌ده‌نه‌وه‌.

باڵوێزی ئێران له‌ تورکیا فیروز ده‌وڵه‌تئابادی، له‌ وتووێژێکدا که‌ له‌ ڕۆژی چوارشه‌ممه‌ له‌ تورکیا بڵاوبۆوه‌، وریاییدا که‌ تورکیا و ئێران و سوریا پیویستیان به‌ سیاسه‌تێکی یه‌کگرتوو هه‌یه‌ له‌ ئاست مه‌سه‌له‌ی کورد یان "ئه‌مریکا ده‌خوازێ بۆ ده‌وڵه‌تێکی کوردی به‌شێک له‌ ئێمه‌ داببڕێ."

به‌ڵام بۆ ڕه‌مه‌زان سیاسه‌تی نێونه‌ته‌وه‌یی دڵنیگه‌رانییه‌کی که‌مه‌، هه‌ر که‌ بیستی خۆپیشانده‌رانی کورد له‌گه‌ڵ پۆلیسی تورک ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌، چووه‌ سه‌ر شه‌قامه‌کان.

ده‌ربڕینی ناڕه‌زایه‌تی له‌ کۆتاییه‌کانی مانگی ڕابوردوودا له‌ دیاربه‌کر ده‌ستیپێکرد، گه‌وره‌ترین شاری باشووری ڕۆژهه‌ڵاتی تورکیایه‌ که‌ ناوچه‌که‌ی زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆری له‌ دانیشتوانی کورد پێکدێن و، ده‌یان ساڵه‌ به‌ هۆی شه‌ڕی نێوان پارتیزانانی ئۆتۆنۆمیخوازی کورد و هێزی سه‌ربازی تورکیا کاول بووه‌.

لانیکه‌م 15 که‌س کوژراون و سه‌دانیش بریندار بوون و، وه‌ک سه‌رهه‌ڵدانێک به‌ خۆپیشاندانی به‌کۆمه‌ڵ له‌ سه‌رانسه‌ر باشووری ڕۆژهه‌ڵات و ده‌ربڕینی ناڕه‌زایه‌تی له‌ ئیستامبوڵ ته‌شه‌نه‌یکرد.

ڕه‌مه‌زان که‌ له‌ ترسی پۆلیس و گرتن، نه‌ویست پاشناوی خۆی بڵێ و ورده‌ شتی دیکه‌ی ئاست ژیانی باس بکا، کوتی: "من به‌ردێکیشم نه‌هاویشتووه‌ و، له‌ تێکهه‌ڵچوونیشدا نه‌بووم. بۆخۆت ده‌زانی من پیرم. به‌ڵام من هاتوومه‌ته‌ ده‌ره‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی پشتیوانی له‌ شۆڕشگێڕانی کورد بکه‌م. هه‌تا ئه‌و کاته‌ی کورد بم، من ناچارم لێره‌ بم. من کوردم، ئێمه‌ زمانی خۆمان، مافه‌کانی خۆمانمان ده‌وێ."

تورکیا به‌ڕه‌سمییه‌ت ناسینی کورده‌کان وه‌ک که‌مایه‌تی ڕه‌تده‌کاته‌وه‌ و، قسه‌کردن به‌ زمانی کوردی هه‌تا ساڵی 1991 ناقانوونی بوو. له‌ ژێر گوشاری یه‌کێتی ئوڕووپا، تورکیا هێندێک مافی کولتوری وه‌ک بڵاوکردنه‌وه‌ی به‌رنامه‌ی سنوورداری ته‌له‌ڤیزیونی ده‌سته‌به‌رکردووه‌، به‌ڵام خه‌ڵکێکی زۆر ده‌ڵێن که‌ ئه‌وه‌ زۆر که‌مه‌ و زۆریش دره‌نگه‌.

تورکه‌کان ده‌ڵه‌ڕاوکه‌یانه،‌ که‌ به‌رزکردنه‌وه‌ی ڕاده‌ی مافی کولتووری ده‌توانێ ببێته‌ هۆی دابه‌شبوونی وڵات به‌ سه‌ر هێڵی ئیتنیکیدا. هۆی ئه‌و ترسه‌، هه‌رێمی کوردستان له‌ باکووری ئێراقه‌ و‌ له‌ لایه‌ن ئه‌مریکاوه‌ پشتیوانی لێده‌کرێ که‌ خاوه‌ن حکومه‌ت و هێزی سه‌ربازیی خۆیه‌تی.

کورده‌کان، که‌ له‌ کاتی ده‌سه‌ڵاتدارییه‌تی سه‌دام حوسێن‌دا پێش ئه‌وه‌ی ناوچه‌ی ئۆتۆنۆمی دوای شه‌ڕی که‌نداو له‌ ساڵی 1991دا دابمه‌زرێ، به‌ شێوه‌یه‌کی دڕندانه‌ سه‌رکوتده‌کران، ده‌ورێکی سه‌ره‌کییان له‌ ده‌وڵه‌تی نوێی ئێراق‌دا گێڕاوه‌ و، ئاماده‌ن له‌ چوارچێوه‌ی ئێراقی فیداراڵدا بمێننه‌وه‌. به‌ڵام کوردێکی زۆر ده‌ڵێن ئاره‌زووی ڕاستیان سه‌ربه‌خۆییه‌.

وه‌رگیراوه‌ له: The Associated Press

حسب اطلاع  واصله از وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي ايران ، مبني بر برگزاري نهمين كنفرانس سالانه ي سازمان مبارزه با گسترش تسليحات شيميايي ( Opcw ) از بيست و نهم نوامبر الي سوم دسامبر در كشور هلند ، انجمن دفاع از حقوق مصدومين شيميائي سردشت كه پيگيري حقوق مصدومين و معرفي وضعيت مصدومين شهرستان سردشت را در سرلوحه ي           برنامه ها و اهداف كوتاه مدت و بلند مدت قرارداده با توجه به سابقه ي درخشان در زمينه ي شركت در اجلاس سال گذشته ، طي جلسه اي در دفتر انجمن با حضور اعضاي هيأت مديره تصميم به شركت در اجلاس مذكور نمود و با توجه به امكانات محدود انجمن ، دو تن از اعضاي انجمن اعلام آمادگي نمودند كه با امكانات شخصي در كنفرانس حضور داشته باشند كه پس از اعلام آمادگي انجمن به سازمان ( Opcw ) ، سازمان مذكور اقدام به ارسال دعوتنامه ي رسمي براي اعضاء انجمن نموده و در همين خصوص انجمن در مورخه 27/8/83 طي نامه ي شماره 139/7/4/64 به سفارت محترم كشور پادشاهي هلند دو تن از اعضاي خود آقايان صالح عزيز پور اقدم و عبدالرحيم كريمي واحد را جهت صدور ويزا ، انجام هماهنگي و شركت در كنفرانس مذكور به آن سفارت معرفي نمود .

پس از قطعي شدن حضور اعضاي انجمن در كنفرانس ، تهية مقدمات و انجام هماهنگي ها و مشورتهاي لازم با  افراد و مراجع ذيربط در سرلوحه اقدامات انجمن و اعضاء قرار گرفت و جلسات مختلفي را با ديگر اعضاء انجمن ، مصدومين شيميائي و معتمدين شهر و برخي مسئولين ادارات انجام داده و درصد جمع آوري عكس ، بروشور ، سي دي ، تصوير و … جهت برگزاري نمايشگاه و ارائه مستندات و مدارك معتبر و متقن در نمايشگاه انجمن برآمدند.

در تاريخ 30/7/1383 آقاي مهندس ⁽⁽ حسين محمديان ⁾⁾ رئيس هيأت مديره انجمن در مصاحبه اي ترتيب داده شده توسط خبرنگار صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران در شهرستان شركت نموده و بصورت رسمي و قطعي خبر حضور اعضاي انجمن در كنفرانس فوق را اعلام نمودند و اهداف انجمن از شركت در آن ، بطور كامل تشريح گرديد .

اعضاي تعيين شده به منظور شركت در كنفرانس چندين روز قبل از عزيمت به هلند راهي تهران شده و مقدمات لازم براي انجام بهتر و مفيدتر اين سفر را فراهم نمودند كه در روز شنبه 2/9/83 با مديركل روابط عمومي و بين الملل بنياد ايثارگران جلسه اي داشته و مذاكرات لازم به منظور نحوه ي شركت اعضاي انجمن در كنفرانس بيان شده و همچنين بنياد ايثارگران طرق و راههاي همكاري خود با انجمن و اعضاي آن را بيان كرده و در اين جهت 150 عدد CD و عكس مربوط به شهدا و مصدومين شيميائي شهرستان سردشت توسط بنياد تكثير شده و براي ارائه در نمايشگاه در اختيار اعضاي انجمن قرار گرفت.

در ساعت 5/11 همان روز اعضاي انجمن در جلسه اي كه توسط مسئولين بنياد حفظ آثار ارزشهاي دفاع مقدس ترتيب داده شده بود شركت نموده و مسئولين آن بنياد در جريان سفر و شركت اعضاء در كنفرانس Opcw قرار گرفتند .

در مورخه 4/9/83 اعضاي انجمن به دعوت جامعة كُردهاي مقيم مركز در جلسه اي كه با حضور هيأت مديره ي محترم آن جامعه تشكيل شده بود شركت نموده و جامعه خوشحالي اعضاي خود را به اطلاع انجمن رسانيده و آمادگي خود را براي ارائه هرگونه همكاري ، مساعدت و كمك ابراز داشتند . اعضاي هيأت مديره جامعه ي كُردهاي مقيم مركز توضيحات بسيار مفيدي را در         زمينه ي نحوه ي شركت در كنفرانس ارائه نموده و همكاري هاي قابل تحسين را در خصوص ترجمه ي بروشورها و پيام انجمن دفاع از حقوق مصدومين شيميائي شهرستان سردشت معمول داشتند .

پس از انجام ديدارهاي فوق و تهيه مدارك و وسائل مورد نياز به منظور بررسي دستاورد جلسات فوق و نحوة شركت اعضاء ، جلسه اي با حضور ⁽⁽ عثمان مزين ⁾⁾ دبير كميتة حقوقي انجمن تشكيل  و پس از جمع بندي آن ، رئوس برنامه ها و اقدامات اعضاء تعيين گرديد و قرار شد طبق آن برنامه ها رفتار شود .

سرانجام پس از انجام مقدمات سفر و اخذ ويزا از سفارت هلند در مورخه 10/9/83 پرواز مستقيم ايران اير از فرودگاه مهرآباد تهران به سمت فرودگاه اسقي پول هُل امستر دام صورت گرفت كه حدود ساعت 30/9 در آمستر دام به زمين نشست و اعضاي انجمن در فرودگاه مورد استقبال آقاي علي رحيمي يكي از سردشتي هاي مقيم هلند ( كه در مورد شناساندن فاجعة بمباران شيميائي شهرستان سردشت به اروپائيان نقش عمده اي داشته است ) و يكي از اعضاي سفارت جمهوري اسلامي ايران در لاهه قرار گرفته كه پس از گذشت مدتي كوتاه به طرف شهر لاهه ( The Hague ) كه مقر سازمان Opcw در آن شهر واقع است حركت نمودند .

در كنفرانس فوق علاوه بر اين انجمن ⁽⁽ آقايان ساكي و صالحي ⁾⁾ به نمايندگي از انجمن حمايت از قربانيان سلاحهاي شيميائي نيز در كنفرانس شركت داشتند و همچنين آقاي ⁽⁽ زياران ⁾⁾ سفير جمهوري اسلامي ايران به منظور اعلام خوش آمدگوئي و خير مقدم ، اعضاي آن دو NQO را دعوت نمودند و در جلسه اي كه با حضور اعضاي دو انجمن تشكيل شد نكات و مسائل مهمي را در ارتباط با وضعيت كنفرانس و برنامه هاي آن به اطلاع رسانيدند و پس از آن اعضاي دو NQO ايراني بطور رسمي در مراسم آغازين كنفرانس شركت داشتند .

پيرو مكاتبات و هماهنگي هاي بعمل آمده با مسئولين كنفرانس و اعلام موافقت با برگزاري نمايشگاه توسط انجمن ، مجوزهاي لازم براي برپائي نمايشگاه مذكور با انجام اطلاع رساني وسيع و گسترده در بين مدعوين و مهمانان كنفرانس اخذ شده و پس از پايان مراسم افتتاحيه كنفرانس ، نمايشگاه انجمن در ابعاد و فضائي وسيع افتتاح گرديد . اين نمايشگاه تنها نمايشگاه برگزار شده در كنفرانس بود كه مورد بازديد تعداد کثیری از اعضاء و مهمانان كه از كشورهاي مختلف در كنفرانس حضور داشتند قرار گرفته و موجبات آشنائي آنان كه هر كدام سفير يك كشور خارجي بودند با بمباران شيميائي شهرستان سردشت در سال 66 و ابعاد و صدمات آن فاجعه را فراهم ساخت .

در نمايشگاه برگزار شده توسط اين انجمن ، عكس ، تصاوير ، فيلم ، بروشور و CD و پيام مردم شهرستان سردشت به جهانيان عرضه شده كه اين نمايشگاه بنا به اعلام بسياري از بازديدكنندگان از جمله مهمترين بخش اجلاس بوده است و مطالب ارائه شده در نمايشگاه بين نمايندگان          هيأت هاي شركت كننده كه شامل 170 كشور و 18 NQO فعال در زمينة مبارزه با گسترش و تكثير سلاحهاي شيميائي بودند توزيع  و ارتباطات بسيار مفيدي با بسياري از اين هيأت ها و انجمن ها برقرار شده و گفتگوهايي كه با همكاري مترجم انجمن آقاي هوال رحيمي با بازديدكنندگان صورت مي گرفت بيانگر تأسف نمايندگان كشورها از اين واقعه و ابراز انزجار از اقدامات صدام حسين بود و همچنين بسياري از هيأت هاي شركت كننده خواستار سفر و بازديد از شهرستان سردشت و تداوم همكاري و مساعدت با انجمن اين شهرستان بودند .

كنفرانس فوق پس از 4 روز طي مراسم اختتاميه به فعاليت خويش پايان داد و در آن از برگزاري نمايشگاه توسط این انجمن تشكر و تقدير به عمل آمده كه اين انجمن و نمايشگاه آن انعكاس بسيار خوبي در بين هيأت هاي حاضر داشت .

پس از اتمام كنفرانس ، اعضاي انجمن در مراسمي كه توسط سفير جمهوري اسلامي ايران ترتيب داده شده بود شركت كه ايشان تشكر خود را از اعضاي انجمن بدليل شركت فعال آنان در مراسم بعمل آورده و خواستار شركت هر سالة انجمن در كنفرانس بودند و به زعم ايشان نمايشگاه امسال تأثير بسيار زيادي در افشاي جنايات صدام حسين داشه است و در ادامه با توجه به شناختي كه از شهرستان سردشت و موقعيت هاي جغرافيايي و ويژگيهاي سياحتي آن داشتند مطالبي را به منظور توسعة اين شهر و معرفي جاذبه هاي آن به منظور جذب جهانگرد و توريست داشتند .

در روز 16 آذر مصادف با ششم دسامبر شبكة دوم سيماي هلند خبر دستگيري شخصي بنام         ⁽⁽ فرانس و ان آن رآيت ⁾⁾ را بصورت گسترده و با تفاسير مختلفي كه از آن ارائه مي دارند پخش نمود كه حاكي از اين مسأله بود كه وي يكي از منابع و دلال هاي تهيه مواد شيميايي كه در ساخت بمبهاي شيميائي توسط حكومت بعثي عراق بكار رفته نقش داشته و نامبرده بمدت 13 سال بطور مخفيانه و به دور از دسترس نهادهاي قضائي و پليسي جهان در بغداد  زندگي مي كرده و بعد از سقوط حكومت صدام در كشورهاي اروپائي آواره و سرگردان بوده است كه متعاقب پيگيريهاي انجمن (چاك) تحت پيگير قضائي قرار گرفته و توسط مراجع قضائي نيز دستور دستگيري وي صادر گرديده است كه آخر الامر توسط پليس بين الملل ( Interopool ) دستگير شد .

اعضاي انجمن پس از اطلاع از اين مطلب و اعلام خبر به اعضاي هيأت مديره و انجام هماهنگي لازم                                                               خود را به عنوان ساكنين شهرستان سردشت كه مورد تهاجم شيميائي قرار گرفته به پليس بين الملل معرفي نموده و مدارك و دلايل موجود كه حاكي از استفاده حكومت صدام از چه نوع مواد و سمومي بوده است در اختيار پليس قرار دادند .

پس از شركت اعضاء در كنفرانس و برگزاري نمايشگاه در كنفرانس ، اعضاء به تهران برگشته و در اولين اقدام خبر دستگيري فرانس وان آن رايت را به اطلاع گروه وكلاي مدافع حقوق مصدومين شيميائي رسانده كه آقايِ ⁽⁽ صالح نيك بخت ⁾⁾ وكيل دادگستري براي اقامة دعوي عليه متهم مذكور توسط ايشان و ديگر همكارانشان اعلام آمادگي نمودند .

عثمان مزیّن دبیر کمیته ی حقوقی انجمن دفاع از حقوق مصدومین شیمیائی سردشت در گفتگو با خبرنگار روزنامه ی آشتی اعلام کرد : در روزهای ششم ، هفتم و هشتم تیر (27 ،28 و29 ژوئن ) برنامه های ویژه ای بمناسبت گرامیداشت هجدهمین سالگرد این رویداد دلخراش برگزار می شود.

از سوی این انجمن ا ز اساتید و صاحبنظران مختلفی برای سخنرانی ،قرائت مقاله و ارائه برنامه دعوت شده است که اساتید دانشگاه ، اعضای محترم جامعه کردهای مقیم مرکز ، حقوقدانان ، اعضای گروه وکلای مدافع حقوق مصدومین شیمیائی ، برخی از اعضای کانون مشارکت در پاکسازی مین ، تنی چند از فعالین مطبوعاتی ، مدافعین حقوق بشر ، پزشکان و اعضای چندین

در این مراسمNGO

شرکت داشته و برنامه های خود را ارائه خواهند نمود .

همچنین اعضای هیات صلح هیروشیما نیز د ر مراسم هجدهمین سالگرد بمباران شیمیایی سردشت حضور و پس از نامگذاری یک خیابان در این شهر بنام «هیروشیما» ، در روز هشتم تیر خواهر خواندگی دو شهر سردشت و هیروشیما بصورت رسمی اعلام خواهد شد و متعاقب این امر یک خیابان نیز در شهر هیروشیما بنام سردشت در سالگرد فاجعه آن شهر نامگذاری خواهد شد

علاوه بر آن از سوی اندیشمندان و فعالان حقوق مصدومین شیمیایی شهر حلبچه نیز یک هیات در این مراسم حضور خواهند داشت و در صدد ارائه برنامه هایی هستند که رویدادی دلنشین در جهت گسترش استحکام دوستی ملت یکپارچه کرد به حساب می آید . 

ضمنا در ساعت 16 روز هفتم تیر از سوی گروهی از هنرمندان شهر سردشت زمان بمباران و چگونگی وقوع آن در میدان مرکزی شهر(میدان سرچشمه ) که چشمه آب شهر نیز در آنجا واقع است احیاء گردیده و با توجه به عدم برگزاری مراسم تشییع جنازه برای شهداء آن سال ساکنین شهر، خانواده های شهداء و مهمانان به سوی مزار شهداء حادثه حرکت و مراسم تشییع جنازه نمادین را برگزار که در طی برگزاری این مراسم برخی از مصدومین و خانواده های آنان گوشه ای از مشکلات و معضلات جسمی ، روحی و روانی خود را بیان می کنند.

طبق اعلام دبیر کمیته حقوقی این 

، در اثرNGO

بمباران هفتم تیر حدود یکهزار نفر کشته و بیش از هشت هزار نفر دچار مصدومیت ناشی از استشمام گاز خردل شده اند که این آمار از زبان کارشناسان و پزشکانی که در آن زمان و در سالهای اخیر از این شهر بازدید نموده اند اعلام شده است اما متاسفانه اکنون حدود 300 الی 400 نفر از امکانات و مزایای ناچیز بنیاد جانبازان استفاده می کنند که پیگیری ادعاها و حقوق این مصدومین و یا افراد مدعی مصدومیت که فاقد مدارک پزشکی و بالینی می باشند از زمره فعالیت های این انجمن است چونکه افراد بسیار زیادی در این شهر وجود دارند که دارای مصدومیت و آثار و عوارض آن هستند اما بدلیل فقدان مدارک مصدومیت از حقوق قانونی خود محروم هستند

.

آقای مزیّن در خاتمه خاطر نشان کرد که با توجه به تاثیر طولانی مدت گاز خردل بر مجروحین شیمیایی در هر سال دهها نفر به خیل شهداء فاجعه می پیوندند ؛ به عنوان یک نمونه هفته گذشته آقای سید محسن حسینی از مصدومین شیمیایی دارای 70% عوارض پس از تحمل 18 سال درد و رنج شهید شده اند  که ایشان طی مدت مصدومیت یا در منزل تحت مراقبت بوده یا در بیمارستان در حال مداوا .این یک مورد از هزاران مورد عینی در این شهر است که شایسته است مسئولین و کارشناسان محترم  برای حل مشکلات مصدومین دست کمک و تقاضای این انجمن را رد نکنند .

هرسال باپایان یافتن خردادواغازتیرماه که اغاز گرفصل تابستان است ناخوداگاه به یاد هفتم تیر سال 1366 وفاجعه ناگواربمباران شیمیایی شهرستان سردشت افتاده که با احساس عمق دردها ومرارتهای ناشی از ان،روز بروز به عمق فاجعه اگاه ترخواهم شد.

شکی نیست که دیکتاتور ترین و جلادترین حاکمی که جهان طی یک قرن اخیربه خوددیده است همان حاکم سفاک بعث عراق بود کهامید است اخرین دیکتاتور تاریخ باشدوهرچه ازفجایع واعمال غیر انسانی این فرد گفته شود کم است خصوصا"جنایت هایی که درحق کشوری همجوار وحتی مردم کشورخویش مرتکب شده است که از نمونه های انمیتوان بمباران شیمیایی شهرهای کردنشین سردشت وحلبچه برشمرد.

بررسی هرکدام ازاین فجایع گوناگون درگنجایش این مقال نیست لذا به طورنمونه ازدیدگاه حقوق بین الملل بمباران شیمیایی سردشت را مختصرا" بررسی می کنیم.

بمباران شیمیایی سردشت در حالی علیه مردم این شهر صورت گرفت که تمام ساکنین این شهر غیر نظامیبوده و از نظر حقوقی مصونیت های اماکن غیر نظامی مسکونی از تجاوز وحمله بر خوردار بوده که کشور حمله کننده به این امر کاملا" واقف اما بی توجه بود نقض این مصونیت از سوی مهاجم مسبوق به سابقه است. بند(الف)ماده(2)اعلامیه اسلامی حقوق بشر(قاهره)زندگی را موهبتی الهی میداندواعلام میدارد :(... زندگی حقی است که براب هر انسانی تضمین شده است وبر همه افراد؛جوامع وحکومت ها واجب است که از این حق حمایت نموده ودر مقابلهر تجاوزی علیه ان ایستادگی کنند و جایزنیست کشتن هیچکس بدون مجوز شرعی)

هم چنین در بند (ب) همین ماده استفاده از وسیله ای که منجر به از بین بردن سرچشمه بشریت بطورکامل یا جزءگردد ممنوع داشته است. پس با توجه به دیدگاه تنظیم کنندگان ایناعلامیه که زندگی را نعمت الهی میدانند کشتن انسانها وتحدید حیات انسانها بدون مجوز؛یک جرم بزرگ وغیر قابل اغماض است. بند(ب)ماده (3)این اعلامیه اشعار میدارد (در صورت بکارگیری زور وکشمکش های مسلحانه نباید انانی که در ان مشارکتی نداشته اند همچون پیرمدان؛زنان وکودکان را کشت وهر مجروع وبیماری حق مداواو اسراء حق خوراک وپناهگاه ولباس دارند...)این بند کشتارپیرمردان؛زنان وکودکان در مخاصمات ودرگیری های مسلحانه وغیرمجاز وبطرف اولی حمله به افراد یا گروهها را که در جنگ درگیری هیچ نقشی نداشته است ممنوع است. ماده(1)قرارداد بین الملل جلوگیری از کشتارجمعی

(Genocide)

اعلام میدارد :(طرف های متعاهد تصدیق و تایید می کنند که (ژنوسید)اعم از اینکه در موقع صلع صورت می گیرد یا جنگ به موجب حقوق بین الملل جنایت محسوب میشود و تعهد می کنند که از ان جلوگیری کرده ومورد مجازات قرار  دهند)این کنوانسیون حتی تبانی بمنظور ارتکاب ژنوسید (بند(2)ماده(3))؛ تحریک مستقیم و علنی برای ارتکاب ژنوسید (بند(3)ماده(3)). شروع به ارتکاب ژنوسید (بند(4)ماده(3)). و شرکت در جرم ژنوسید (بند(5)ماده(3)). را جنایت می داند و در مورد مجازات مرتکبین جرم ژنوسید هیچ تفاوتی میان اعضای حکومت یا مستخدمین دولت یا اشخاص عادی قایل نیست که صراحت عدم لحاظ تفاوت در ماده (4)قرارداد فوق مشهود است. با توجه به افزایش مخاصمات بین کشورهایمختلف و استفاده کشورهای دردگیر از تسهیلات میکروبی و گازهای خفه کننده . کشورهای جهان درصدر ایجاد محدودیت کلی در استفاده از این گونه سلاحها در جنگ برامده و در این راستا پروتکل ژنو«مروبوط به منع استعمال گازهای خفه کننده ومسموم و شبیه ان و  هم چنین مواد میکروبی در جنگ » در هفدهم ژوین 1925 به تصویب رسید که این پروتکل تصریع دارد:« دول متعاهد تقبل مینماید ممنوعیت استعمال گازهای خفه کننده و مسموم و شبیه ان را به موجب این اعلامیه شناخته و همچنین تعهد مینماید که ممنوعیت مزبور را شامل وسایل جنگی میکروبی نیز دانسته و خود را ملزم به رعایت مدلول مراتب فوق بدانند...» به منظور عملی کردن این پروتکل ؛کنوانسیون منع تکمیل و توسعه و تولید و ذخیره سلاحهای باکتریولوژیک ( بیولوژیک) وسمی و انهدام سلاحهای مذکور به تصویب رسید و درصدر ان در راستای نیل به اهداف کنوانسیون تحقق خلع سلاح عمومی و کامل را تحت نظارت دقیق و موثر بین المللی پیشنهاد شده است. کنوانسیون مذکور بطور واضع و روشن انتقال مستقیم یا غیر مستقیم عوامل ومواد سمی؛ تجهیزات مربوت با ان؛ تشویق و کمک هر دولت یا گروهی از دول یا سازمان های بین المللی در تولید وتحصیل این گونه مواد ممنوع اعلام (ماده3) و مساعدت و مشاوره و همکاری دولت ها در مورد مسایل مستحدثه که در مورد هدف یا اجرای مقررات کنوانسیون از طریق مقتضی بین المللی ـ صرفا " ـ در چارچوب سازمان ملل متحد انجام خواهد گرفت . (ماده5) دول طرف کنوانسیون علاوه بر دادن اطلاعات صحیح ؛ لازم و کافی در مورد تسحیلات بیولوژیک و سمی خویش؛ ملزم هستند که هر گونه اطلاعات موجود در مورد تسلیحات موجود دیگر کشورها را در اختیار شورای امنیت سازمان ملل قرار دهند و شورا پذیرای شکایات راجع به این موضوع خواهد. ناگفته نماند که بر اساس ماده«1» این کنوانسیون تولید و استفاده از مواد میکروبی؛سمی و عوامل بیولوژیک را فقط به منظور پیشگیری یا حفاظت در مقابل امراض یا سایر مقاصد صلع جویانه مجاز داشته و در ماده «10» این امر به نحو مسبوط تر بیان گردیده است. واضع و مبرهن است که بر اساس متون بین المللی  فوق و دیگر متونی که در این نوشتار نیامده است تردیدی در مورد مجرمیت و تخطی حاکم اسبق عراق از قوانین و عرف جاری بین الملل نیست که میزان این تخطی به عهده ناظرین و خوانندگان محترم نهاده شده است      

در عالم سیاست ، تغییرموضع و دیدگاه امر جدیدی نیست . بسیار اتفاق افتاده سیاست مداران یک نظری را ابزار، با دلایل و مستندات گوناگون سعی در اثبات نظریه ی خود داشته و با لطایف الحیل و براهین مختلف آن را بهترین دیدگاه و رویه اعلام کرده اند ؛ اما در عین حال به ناگاه تغییر موضع داده و سیاستی را اتخاذ کرده اند که در تضاد  کامل و تعارض 180 درجه ای با نظریات قبلی اشان بوده به گونه ای که حتی طرفداران آن ها نیز متعجب شده اند . امری که تا دیروز مقدس تلقی می شد امروز مذموم است و منهیات دیروز مباح اعلام می شوند. در این حالت اکثر پیروان و مقلّدین به ناگاه     سردر گم می شوند.  

پیشنهاد مذاکره مستقیم و بلا واسطه بین دولتین ایران و امریکا که از سوی آیت ا... حکیم ( دوست دیرینه ی رهبران ایران )  طرح شده بود از سوی مجامع بین المللی چندان جدی و مهم تلقی نشد ؛ حتی دولتمردان امریکایی به خود زحمت اظهار نظر در این خصوص را ندادند  اما مقامات وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران آن را پذیرفته و به دفعات نظر مثبت خویش را اعلام کردند. حتی فراتر از پذیرش نفس مذاکره ، دیپلمات های مذاکره کننده نیز تعیین شدند . استدلال مقامات برای این کار کمک به حل معضلات کشور عراق عنوان گردیده .

پس از قطع رسمی رابطه ی ایران و امریکا بارها پیشنهاد مذاکره از سوی امریکا، کشورهای اروپایی ،دولت های عرب و... طرح شده ولی ایرانیان رو در رو شدن با شیطان بزرگ که علت العلل و بانی بسیاری از مشکلات آنان بوده قبیح وموجب  ذلت می دانستند ؛ حتی اگر صاحبنظران داخلی نیز در نوشته ها و بیانات خود این پیشنهاد را به صلاح ملک و مملکت می دانستند  با برچسب هایی نظیر نفوذی وجیره خوار دشمن طرد می گردیدند .

هر چند در امور سیاسی و روابط خارجی - به قول فارس ها - نباید متّه به خشخاش گذاشت اما       نمی توان این تغییر را صرفاًٍ یک تغییر سیاست دانست . علی الخصوص با توجه به اینکه  چند سال پیش یک موسسه رسمی ایرانی که اقدام به نظر سنجی در خصوص میزان تمایل ایرانیان به مذاکره دولتشان با امریکا کرده بود محاکمه و نتایج اعلامی مو سسه کذب اعلام شد .بعد ها در اظهار نظرهای رسمی کار موسسه و مدیران آنها را نظر سازی دانستندنه نظرسنجی .

دولت چندین ماهه ی دکتر احمدی نژاد گذشته از آن که از داخل کشور با معضلات عدیده ای          دست و پنجه نرم می کند در عرصه بین الملل نیز تحت شدید ترین فشارها قرار دارد . دکتر احمدی نژاد که مشکلات داخلی کشور را حل نکرده خود را با تمامی دولتهای خارجی درگیر کرده و روز به روز از نظر بین المللی  تنها تر می شود و از آنجا که بیشتر این معضلات زیر سر شیطان بزرگ است راه چاره در آن دیده شده  که با خود آمریکا بصورت مستقیم و رو در رو مذاکره شود.

با توجه به آنکه کاخ سفید و وزارت خارجه آمریکا این مذاکرات را صرفاً معطوف به عراق (آنهم نه دولت آینده آن) دانسته و بر فهرست اتهامات وارده بر ایران افزوده اند  نمی توان چندان به حصول اهداف ایران در آن خوش بین بود زیرا زمان انتخابی برای مذاکره نیز به دور از تعقل و در شرایط     نا برابر است و قبلاً فرصت های به مراتب بهتری برای این امر خطیر وجود داشته که متأ سفانه همگی از دست رفته اند . عدم برقراری توازن در جایگاه بین المللی دو کشور نیز مقوله ی جداگانه ای است.

هر چند  اتهامات مختلفی از سوی مقامات عراقی و آمریکایی مبنی بر دخالت ایران در نا آرامی های داخلی عراق وارد شده و ایران خود را مبرّی از تمامی آنها می داند  تداوم فضای مو جود می توانست به معنای تأیید این اتهامات تعبیر گردد. اما به زعم ایرانیان  گشودن باب مذاکره راه ورود هر اتهامی را می بندد. بین ایران و امریکا در بسیاری از موارد مربوط به افغا نستان و عراق همگرایی ایجاد شده و به جرأت می توان گقت که حمله امریکا به افغا نستان و عراق در راستای سیاست های منطقه ای ایران بوده و آمریکا نیز بدون کمک ها و چراغ سبزهای ایران هرگز قادر به تغییر دولت های آن دو کشور و تعیین دولت جدید نبود .

برخی سیاستگزاری ها و رفتار های دولت آمریکا مخصوصاً  سفیر آن کشور در عراق موجب رنجش ایران و باعث نگرانی شده که این نگرانی ها  غیر قابل انکار است . حمایت علنی و غیر قابل پیش بینی آمریکا از حکو مت محلی کر دستان و تلاش در جهت استقرار آن یک نگرانی را در دل دولت های همسایه عراق مخصوصاً ترکیه،ایران وسوریه ایجاد نمو ده است . این دولت ها که با کرد های ساکن در کشور شان در گیری هایی را داشته و دارند به جای حل اساسی مسأله و رفع دغدغه های کرد ها سعی در فرافکنی و انتساب آن به خارجیان داشته اند . اگر بین دولت های ایران ، ترکیه ، عراق و سوریه در هیچ زمینه ای تفاهم حاصل نشده باشد در خصوص نحوه ی مواجهه با ملت کرد دارای سیاست واحد و یکسانی بوده  و هرجا که کردها در صدد انجام حرکاتی بوده اند بر انسجام ان دولت ها افزوده شده است . ایران که در راستای منافع سیاسی اش و در مورد کرد ها حاضر به مصالحه با صدام حسین بوده مذاکره با آمریکا را قبیح نمی داند .

در چند سال اخیر جمعیت 40 میلیونی کرد که در داخل مرز های چهار کشور سوریه ، عراق ، ایران و ترکیه تقسیم شده بازیگر تحولاتی بوده که در شمال عراق این وضعیت چشم گیرتراست و گام های اساسی در راه پیشبرد دمکراسی در این گوشه از خاورمیانه برداشته شده است . برخی از         صاحب نظران یه اشتباه آن را در تضاد با منافع ملی کشور های همجوار با حکومت محلی کردستان عراق می دانند اما به نظر راقم این سطور حرکت ایجاد شده در آن بخش از کردستان حرکتی است    قابل تحسین که تمامی کشور ها و مردم منطقه خاورمیانه از آن بهرمند خواهند  بود و از میان سه کشور ترکیه ، ایران و سوریه بیش ترین بهره نصیب ایران خواهد بود زیرا با توجه به نزدیکی و سنخیت دیرینه کرد ها با ایرانیان ، حکومت ایران همسایه ی یک حکومت دوست  خواهد شد . اگر تا دیروز ایرانیان با صدام حسین که نمونه ای از عصبیت عربی بوده و منکر هویت و مدنیت ایرانیان بود مذاکره می کردند امروزه با گروهی متمدن ، اصیل و تعقل گرا که در غرب کردستان حکومتی را تاسیس کرده اند گفتگو می کنند . این کجا و آن کجا ؟

به باور بسیاری از کارشناسان روابط بین الملل ، کشور ایران در بسیاری از مناسبات سیاسی خود همیشه روی برگ های بازنده و مهره های سوخته سرمایه گذاری کرده و از این طریق خسران های زیادی به مصالح ملی وارد شده است . حال که باب مذاکره و گفتگوایجاد شده باید از این فرصت در راه حفظ و تقویت منافع ملی استفاده کرد نه اشکال تراشی در مسیر حق تعیین سرنوشت  دیگران. اتهام حمایت از گروه های تندرو در عراق اتهامی است اثبات نشده و به نظر نمی رسد ایران موافق این حرکت ها باشد زیرا برقراری نظم ، آرامش و امنیت در عراق در وهله اول به نفع ایران است .

اخیراً در ایران اقداماتی صورت گرفته  که در راستای تضعیف آزادی و به منظور ایجاد محدودیت برای اقلیت ها تعبیر می شود . آمریکاییان حاضرند به راحتی از ادعاهای خودشان صرف نظر کنند و از این اتهامات دست بردارند . اگر  این نقاط ضعف نبود بی شک وضعیت ایران در این مذاکره بهتر و مساعدتر می بود . با این شرایط موضع ایران تضعیف شده تلقی می گردد و علت  اصلی این تضعیف نیز اقدامات انجام شده توسط برخی از مسؤولین است .

چنانچه در خلال مذاکره چنین  مقرر گردد که دولت ایران برخی از سیاست های آمریکا در عراق را پذیرفته و خود را به آمریکا نزدیک تر  کند تا در قبال آن آمریکا از حمایت علنی و اساسی خود از حکومت محلی کردستان دست بردارد پذیرش این امر اشتباهی است که به جمع اشتباهات استراتژیک افزوده خواهد  شد .  اگر پروسه ی تشکیل حکومت محلی کردستان عراق با تأخیر یا مشکل مواجه شود ایران از وجود یک دولت همگرا با سیاست های منطقه ای اش محروم خواهد بود . حکومت محلی کردستان واقعیتی است غیر قابل انکار و دولتی که از تشکیل آن منتفع خواهد شد نباید با مانع تراشی بر سر آن  به مصالح  ملی خود ضربه  وارد کند . اگر ایران این بار اشتباه کند ، دست به اشتباهی زده است که دیگر فرصتی برای جبران آن نخواهد بود . مسائلی که اخیرِِِاً در مناطق کردنشین ایران (کردستان شرقی) ایجاد شده واقعیتی است که علت اساسی آن را باید در مواضع مسؤولین داخلی جستجو کرد و ارتباط دادن آن با  خارج ناشی از فقدان آگاهی ، عدم تلاش در خصوص ریشه یابی آن و به قصد منحرف کردن اصل قضیه است . این حرکات فاقد هرگونه سرنخ خارجی است و معلول    برخورد های صورت گرفته و محرومیت های موجود در مناطق کردنشین ایران است . گزارش کمیسون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی ایران نیز براین ادعا صحّه گذاشته است . مضاف بر آن اگر این تحولات دارای ریشه خارجی است چرا چند سال قبل شاهد نبوده ایم ؟

دولتمردان ایران قطعاً با لحاظ منافع و مصالح ملی و با دور اندیشی کامل پشت میز های مذاکره حاضر خواهند شد و با توجه به این که برگ های برنده ی محدودی را در کف دارند از بهترین و مهم ترین برگ برنده که همانا حمایت از استقلال کرد های شمال عراق (کردستان غربی)است استفاده کرده وباید این امر را در راستای مصالح خود تعبیر کنند . به حق نیز همین است . غافل شدن از این مسأله و تلاش در جهت عدم تشکیل حکومت محلی کردها در  شمال عراق باعث از دست دادن یک دولت همگرا و موافق با سیاست های ایران در منطقه خواهد بود .علاوه بر آن حکو مت ایران در 25سال اخیر همواره مدافع و حامی سیاست های رهبران و مبارزین کرد در عراق بوده است و شایسته نیست اکنون که این همه حمایت و مبارزه به ثمر نشسته،به دست باد و باران سپرده شود.

در شرایط فعلی و در راستای تثبیت منافع و مصالح دراز مدت شایسته است ایران هم چنان حامی تشکیل حکو مت محلی و خود مختار کردستان در شمال عراق با شد .ایران که همیشه مؤید حق تعیین سرنوشت ملت ها و اقوام در دولت جدید افغانستان بوده و انصافاً دید گاه پسندیده ای را بروز داده این بار نیز باید این حق طبیعی و ذاتی ساکنین شمال عراق را به رسمیت شناخته و از ایجاد شائبه ی دخالت در امور داخلی کشورها جلو گیری به عمل آورد .هم چنین  فتح باب مذاکره با آمریکائیان نباید باعث  تو قف  توجه به مناطق محروم و متو قف شدن حرکت های عدالتخواهانه در ایران  گردد. 

         عثمان مزین کارشناس حقوق.